ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΙΛΙΑΔΑΣ- ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΟΔΥΣΣΕΙΑ
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ
Με δεξί κλικ- άνοιγμα δεσμού
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/OMHROS-ILIADA/paixnidia-Iliada.htm
Επίλεξε τις παρακάτω δοκιμασίες:

Επανάληψη στη Εισαγωγή στο Έπος

Επανάληψη στις αφηγηματικές τεχνικές

Διαφορές της Ιλιάδας από την Οδύσσεια

Διαφορές Ιλιάδας Οδύσσειας
	Ιλιάδα	Οδύσσεια
ύφος	δραματική πυκνότητα – έργο νεότητας	αφηγηματικό ύφος – έργο γηρατειών
θέμα	πολεμικό έπος: εξορμήσεις ελληνικών φύλων στα δυτικά παράλια Μ. Ασίας με σκοπό την εξασφάλιση νέων πατρίδων-συγκρούσεις-αποικισμός	μεταπολεμικό έπος:επιστροφή στις χώρες προέλευσης, αγώνας να ξαναπάρουν εξουσία-περιουσία. Εξορμήσεις εκτός ελλαδικού χώρου
κόσμος	πραγματικός χωρίς τέρατα-φανταστικές περιπέτειες	έντονο το παραμυθικό στοιχείο
πολιτικές δομές	ισχυρός ο θεσμός της βασιλείας – απόλυτη εξουσία βασιλιά	γέννηση πόλης – αντιπροσωπευτικά πολιτικά σώματα δίπλα στο βασιλιά
κοινωνικές δομές	κλειστή αριστοκρατική τάξη	άνοιγμα στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα
θεοί	άδικοι, εγωιστές, κινούνται από προσωπικά πάθη	ενεργούν με γνώμονα το δίκαιο – επικρατεί ηθική τάξη
κεντρικός ήρωας	Αχιλλέας:ορμητικότητα, παραφορά, έλλειψη μέτρου, τραχύτητα, υπερβολική ευαισθησία στο θέμα «τιμή»	Οδυσσέας: ψυχραιμία, σύνεση, εφευρετικότητα, επιμονή, καρτερικότητα
χαρακτήρας	πολεμικός, σκληρός	ήρεμος, ειρηνικός

ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015-2016

 

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ: Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΙΩΝΕΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

330 (ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ) - 717 (ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ)

Εισαγωγή

Βυζάντιο: ονομάζεται το κράτος που αναδύθηκε σταδιακά από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία στην Ανατολή με σημαντικότερα γνωρίσματα τη χριστιανική θρησκεία και τον ελληνικό πολιτισμό. 
Ο όρος βυζάντιο και βυζαντινή αυτοκρατορία είναι μεταγενέστεροι, οι κάτοικοι του βυζαντινού κράτους αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι, Ρωμανία, κράτος Ρωμαίων, κλπ.

Ποιοι ήταν οι σημαντικότεροι σταθμοί στην πορεία μεταμόρφωσης του ρωμαϊκού κράτους σε βυζαντινό;

·         Η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης.

·         Η ανάδειξη του χριστιανισμού σε κρατική θρησκεία.

·    Η διαίρεση της αυτοκρατορίας στα χρόνια του Θεοδοσίου Α΄ (379-395) σε ανατολικό και δυτικό τμήμα.

1. ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΡΩΜΗ

Το βυζάντιο συνδέει την ύπαρξη του με το έργο του ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Α΄.

Χάλκινο άγαλμα του Κωνσταντίνου Α΄στην πόλη York της Αγγλίας

1. Ο Κωνσταντίνος για να ανορθώσει το ρωμαϊκό κράτος που βρισκόταν σε παρακμή πήρε τα ακόλουθα μέτρα:

•   Ίδρυσε μια νέα πρωτεύουσα στην Ανατολή, την Κωνσταντινούπολη.

•  Αναγνώρισε το δικαίωμα άσκησης της χριστιανικής λατρείας.

• Καθιέρωσε τη διάκριση της πολιτικής από τη στρατιωτική εξουσία (έτσι ώστε να μην ανακατεύεται ο στρατός στη διοίκηση του κράτους)

• Έθεσε στην κυκλοφορία ένα πολύ σταθερό χρυσό νόμισμα.

2. Γιατί ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να ιδρύσει ένα νέο διοικητικό κέντρο στην Ανατολή, στη θέση του αρχαίου βυζαντίου;

Παρατηρήστε στο χάρτη πού βρίσκεται η Κωνσταντινούπολη και εξηγήστε γιατί η γεωγραφική της θέση ήταν σημαντική.

•  Είχε μοναδική γεωγραφική θέση: βρίσκεται στο σταυροδρόμι ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη, τον Εύξεινο Πόντο και την Μεσόγειο: μεγάλη εμπορική σημασία.

• Από το βυζάντιο ο Κωνσταντίνος μπορούσε να αποκρούσει ευκολότερα τους εξωτερικούς εχθρούς της αυτοκρατορίας: τους Γότθους από το βορρά (Δούναβης) και τους Πέρσες από την Ανατολή (Ευφράτης)

• Οι υπόλοιπες πόλεις της Ανατολής υπέφεραν από θρησκευτικές συγκρούσεις και έτσι δεν ήταν κατάλληλες για να γίνουν το νέο διοικητικό κέντρο της αυτοκρατορίας.

• Η Ανατολή, σε αντίθεση με τη Δύση, διέθετε ισχυρό πληθυσμό και οικονομία

•  Οι χριστιανοί, στους οποίους στηρίχθηκε ο Κωνσταντίνος, ήταν περισσότεροι στην Ανατολή.

3. Πώς οικοδομήθηκε η νέα πρωτεύουσα;

Παρακολουθήστε τα παρακάτω βίντεο που παρουσιάζουν σημαντικούς χώρους της νέας πρωτεύουσας: Τι σας θυμίζουν;

 Ο Ιππόδρομος (Byzantium 1200)

Το Φόρουμ του Κωνσταντίνου (Byzantium 1200)

 Τα τείχη (Byzantium 1200)

Ο Κωνσταντίνος οικοδόμησε το βυζάντιο σύμφωνα με το σχέδιο της Ρώμης: η πόλη απέκτησε νέα τείχη, επιβλητικές λεωφόρους, το φόρουμ (πλατεία) του Κωνσταντίνου, το Ιερόν Παλάτιον, τον Ιππόδρομο, εκκλησίες, λουτρά και δεξαμενές νερού.

Το 330 έγιναν τα εγκαίνια της πόλης που αρχικά ονομάστηκε Νέα Ρώμη αλλά επικράτησε η ονομασία Κωνσταντινούπολη. Σιγά σιγά οικοδομήθηκαν πολλές εκκλησίες και η πόλη απέκτησε χαρακτηριστικά χριστιανικής πόλης. Πολύ γρήγορα αυξήθηκε ο πληθυσμός: από 150.000 τον 50 αιώνα έφτασε σε 300.000 τον 6ο αιώνα.

4. Ποια ήταν η θρησκευτική πολιτική του Κωνσταντίνου και ποιοι λόγοι τη διαμόρφωσαν;

Ο Κωνσταντίνος κράτησε ευνοϊκή σχέση απέναντι στους χριστιανούς, γιατί θεωρούσε ότι οι χριστιανοί και η νέα θρησκεία θα ένωνε τον διαιρεμένο πληθυσμό του ρωμαϊκού κράτους. 

5. Με ποιες ενέργειες ο Κωνσταντίνος δείχνει τη θετική του στάση απέναντι στους χριστιανούς;

•   Εξέδωσε νόμους ευνοϊκούς για τους χριστιανούς.

•   Όταν ο Κωνσταντίνος έγινε μονοκράτορας (324), σταμάτησαν οι διωγμοί των χριστιανών.

• Χρησιμοποίησε ένα σημαντικό χριστιανικό σύμβολο, το Χριστόγραμμα, στα νομίσματα του κράτους. 

Το Χριστόγραμμα: Μπορείτε να το διαβάσετε;

• Το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313): με το διάταγμα αυτό ο Κωνσταντίνος αναγνώρισε στους χριστιανούς το δικαίωμα να ασκούν ελεύθερα τη λατρεία τους και έτσι οι χριστιανοί αποκτούν ίσα δικαιώματα με τους οπαδούς των άλλων θρησκειών. 

Ο Κωνσταντίνος σε ψηφιδωτό της Αγίας Σοφίας

•  Ένα χρόνο αργότερα (325) ο Κωνσταντίνος συγκάλεσε στη Νίκαια της Βιθυνίας ένα συνέδριο (σύνοδος) με επισκόπους από όλο το ρωμαϊκό κράτος, για αυτό το λόγο η σύνοδος ονομάζεται Α΄ Οικουμενική Σύνοδος. Στη σύνοδο αυτή οι επίσκοποι διατύπωσαν την επίσημη διδασκαλία της εκκλησίας έναντι των αιρέσεων που είχαν ήδη εμφανιστεί. Από τότε έγιναν πολλές τέτοιες σύνοδοι με σκοπό την ειρήνευση της Εκκλησίας και της αυτοκρατορίας.     

                                  

 Ιουστινιανός

  Φύλλο εργασίας

Εξωτερική και εσωτερική πολιτική του αυτοκράτορα Ιουστινιανού

Περίληψη των εξελίξεων που έχουν μεσολαβήσει από την εποχή

του Μεγάλου Κωνσταντίνου έως την εποχή του Ιουστινιανού

Ι. Επί αυτοκράτορα Θεοδόσιου Α΄ αναγνωρίζεται ως επίσημη θρησκεία η χριστιανική και απαγορεύεται ως παράνομη κάθε άλλη θρησκεία (392 μ. Χ.). Έκτοτε ασκούνται διώξεις στους οπαδούς των παλιών θρησκειών, καταστρέφονται πάρα πολύ αρχαίοι ναοί και αγάλματα που αναπαριστούσαν τους θεούς του Ολύμπου και των άλλων πολυθεϊστικών θρησκειών.

Τι σκέψεις κάνετε εσείς γι’ αυτή την εξέλιξη;

ΙΙ. Μετά το θάνατο του Θεοδοσίου του Α΄ η ενιαία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία χωρίζεται σε Ανατολική και Δυτική (395 μ. Χ.) και οι δύο γιοί του Θεοδοσίου μοιράζονται την εξουσία, έχοντας ο καθένας το δικό του θρόνο. Το ανατολικό τμήμα καταφέρνει να αντισταθεί στις επιθέσεις που σημειώνονται στα σύνορά του από λαούς που μετακινούνται από τα ανατολικά και βόρεια. Το δυτικό τμήμα όμως δεν καταφέρνει να επιβιώσει: κατά τη διάρκεια του 5^ου αιώνα μ.Χ. οι περιοχές του καταλαμβάνονται από λαούς όπως οι Βησιγότθοι (Ισπανία), οι Οστρογότθοι (Ιταλία), οι Βάνδαλοι (Δυτικά παράλια της Αφρικής), οι Βουργουνδοί (νότια Γαλλία), οι Φράγκοι (βόρεια Γαλλία και δυτική Γερμανία).
Η αποστολή μας

Θα ερευνήσουμε την εξωτερική και εσωτερική πολιτική του Ιουστινιανού, που υπήρξε Ρωμαίος Αυτοκράτορας από το 527 ως το 565 μ.Χ.

1.  Στρατηγοί

Μεταβείτε στη διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/p/index.html, επιλέξτε στην αριστερή λίστα την ενότητα Ιουστινιανός και μελετήστε το κείμενο στις ενότητες α) “ImperiunRomanum” και β) «Εξωτερική πολιτική».
1) Πώς κρίνετε το σχέδιο του Ιουστινιανού να αποκαταστήσει την παλιά ενιαία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία;
2) Θεωρείτε ότι ήταν ένα σχέδιο ρεαλιστικό, ότι ωφέλησε το κράτος του; Αιτιολογήστε τις απαντήσεις σας.

1.  Πολιτικοί επιστήμονες

Μεταβείτε στην παρακάτω διεύθυνση : http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/p/index.html . Επιλέξτε από τη λίστα αριστερά το κεφάλαιο «Ιουστινιανός» και από εκεί το υποκεφάλαιο «Στάση του Νίκα».
1)Διαβάστε την αφήγηση των γεγονότων και κρατήστε σημειώσεις για να τα παρουσιάσετε στην ολομέλεια. Να έχετε υπόψη σας ότι οι λεγόμενοι Δήμοι ήταν αθλητικά σωματεία του ιππόδρομου, από τα οποία τα σημαντικότερα ήταν οι Πράσινοι (το πράσινο ήταν το χρώμα της ομάδας τους) και οι Βένετοι (το γαλάζιο ήταν το χρώμα της ομάδας τους).
2) Ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτό το ιστορικό επεισόδιο;

1.  Νομικοί

Μεταβείτε στην παρακάτω διεύθυνση : http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/p/index.html . Επιλέξτε από τη λίστα αριστερά το κεφάλαιο «Ιουστινιανός» και από εκεί το υποκεφάλαιο «Νομοθετικό έργο». Αφού το μελετήσετε, διαβάστε και το σχετικό υποκεφάλαιο στο σχολικό βιβλίο.
Στη συνέχεια απαντήστε στις εξής ερωτήσεις:
1)Ποιο ήταν το νομοθετικό έργο του Ιουστινιανού;
2) Σε ποιο πρόβλημα απαντούσε;  Ενισχυτικά για τη δεύτερη ερώτηση διαβάστε και το απόσπασμα που ακολουθεί, το οποίο προέρχεται από ένα από τα νομικά έργα που συντάχθηκαν επί Ιουστινιανού. 
Απόσπασμα από το σχέδιο του Πανδέκτη : "...Επιθυμούμε η συλλογή μας που, με τη θέληση του Θεού, θα συνταχτεί από εσένα (Τριβωνιανέ), να ονομαστεί Digest ή Πανδέκτης, και κανένας νομικός δε θα τολμήσει κατόπιν τούτου να προσθέσει σχόλια σε αυτή, και να μπερδέψει με την απεραντολογία του την επιτομή του προαναφερθέντος έργου, όπως έγινε παλιότερα, γιατί όλο σχεδόν το δίκαιο είχε περιέλθει σε σύγχυση με τις αντίθετες απόψεις εκείνων που το ερμήνευαν". (Geanakoplos, D., Byzantium. Church, Society, and Civilization Seen through Contemporary Eyes, Chicago 1986, 75.)
3) Ποια ήταν η σπουδαιότητα του νομοθετικού έργου του Ιουστινιανού;

1.  Κοινωνιολόγοι

α)Μεταβείτε στην παρακάτω διεύθυνση : http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/p/index.html . Επιλέξτε από τη λίστα αριστερά το κεφάλαιο «Ιουστινιανός» και από εκεί το υποκεφάλαιο «Εσωτερική πολιτική», από όπου θα διαβάσετε την τρίτη παράγραφο.
β) Μετά επιλέξτε από τη λίστα αριστερά το κεφάλαιο «Αγροτική Οικονομία» και από εκεί το υποκεφάλαιο «Μικρή ιδιοκτησία».
γ) Στη συνέχεια διαβάστε το εξής απόσπασμα: 

Ο Ιωάννης Χρυσόστομος περιγράφει την κατάσταση των γεωργών τον καιρό του Θεοδοσίου Α' (1 αιώνα περίπου πριν τον Ιουστινιανό)
"...αν εξετάσει κανένας πώς φέρονται οι Δυνατοί στους άθλιους και ταλαίπωρους γεωργούς, θα δει ότι είναι χειρότεροι από τους βαρβάρους. Γιατί σ' αυτούς που λιώνουν από την πείνα και καταπονούνται σ' όλη τους τη ζωή, επιβάλλουν ανυπόφορα τελέσματα και επίπονες αγγαρείες και τους φέρονται σαν να ήταν όνοι ή ημίονοι ή, πολύ περισσότερο, σαν άψυχα πράγματα. Και δεν τους αφήνουν να πάρουν ανάσα και τους ζητάνε τα μισθώματα (ενοίκια γης), είτε είχανε καλή σοδειά, είτε όχι, χωρίς διόλου να τους συμπονούν".
(Oμ. εις Mατθ. 61.3: PG 58.591. Aπό το: I. Καραγιαννόπουλος, Το Βυζαντινό Κράτος, Θεσσαλονίκη 1996, 87.)

Έχοντας διαβάσει αυτό το υλικό απαντήστε στις εξής ερωτήσεις:
1)   Ποιοι ήταν οι λεγόμενοι δυνατοί; Ποια είναι η συμπεριφορά τους προς τους «μη δυνατούς»;
2)   Σε ποιο πρόβλημα απαντούσαν τα συγκεκριμένα μέτρα του Ιουστινιανού; Με ποιο επίθετο θα χαρακτηρίζατε αυτό το πρόβλημα (δηλαδή σε ποια κατηγορία ανήκει);
3)   Πώς κρίνετε αυτά τα μέτρα;

Ιστορικοί της τέχνης Ι Μεταβείτε στην παρακάτω διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/08/gr/pl/index.html Επιλέξτε από το πάνω μέρος της οθόνης τον «Πολιτισμό» και μετά επιλέξτε από τη στήλη αριστερά την «Τέχνη» και από εκεί τη 2η περίοδο. Από τη λίστα που εμφανίζεται θα μελετήσετε τα κείμενα για την «Αρχιτεκτονική» (μόνο την 1η παράγραφο) και για την «Αγία Σοφία», για να απαντήσετε στις εξής ερωτήσεις: 1)   Ποιες είναι οι αρχιτεκτονικές καινοτομίες που εισάγονται; 2)   Ποια κατηγορία κτιρίων αφορά η σημαντικότερη από τις καινοτομίες; Τι συμπέρασμα μπορούμε να συνάγουμε διαπιστώνοντας ποια είναι η κατηγορία κτισμάτων στην οποία εστιάζουν οι αρχιτέκτονες;  Ιστορικοί της τέχνης ΙΙ Μεταβείτε στη διεύθυνση http://www.360tr.com/34_istanbul/ayasofya/english/# για να περιηγηθείτε εικονικά στην Αγία Σοφία. 1)   Περιγράψτε το χώρο γενικά. 2)   Περιγράψτε τι σας έκανε περισσότερη εντύπωση.  3)   )Νομίζετε ότι ο θαυμασμός που εξέφραζαν οι σύγχρονοι του Ιουστινιανού για αυτή την εκκλησία είναι δικαιολογημένος;

8. Ιστορικοί της τέχνης ΙΙΙ
Μελετήστε το κείμενο στην παρακάτω διεύθυνση http://www.fhw.gr/chronos/projects/justinian/gr/general/g3c.html
1)   Τι καταλαβαίνετε ότι εννοεί με τον όρο «αυτοκρατορική εικονογραφία» ;
2)   Πώς εικονίζεται ο Ιουστινιανός στις εκδοχές που περιγράφονται;
3)   Γιατί παραγγέλλει ο Ιουστινιανός καλλιτεχνικά έργα που να αναπαριστούν τον ίδιο ή επιτεύγματα της δικής του πολιτικής; Ποιες είναι οι σκέψεις σας για αυτή την τακτική;

Ιστορικοί της τέχνης ΙΙΙ - Εργασία
1) Τι καταλαβαίνετε ότι εννοεί με τον όρο "αυτοκρατορική εικονογραφία";
- Με τον όρο αυτοκρατορική εικονογραφία εννοούμε την τάση που είχε ο Ιουστινιανός να προπαγανδίζει τις επιτυχίες του (πολιτικές, στρατιωτικές, θρησκευτικές) με παραστάσεις των θριάμβων του ίδιου, της οικογένειάς του ή και των συνεργατών του, σε πίνακες - ψηφιδωτά - γλυπτά - νομίσματα.
2) Πως εικονίζεται ο Ιουστινιανός στις εκδοχές που περιγράφονται;
- Στην πρώτη εκδοχή ο Ιουστινιανός εμφανίζεται ως θριαμβευτής στους αγώνες, στρατηλάτης, κατακτητής (έφιππο άγαλμα, πινάκια, μετάλλια).
- Στην δεύτερη εκδοχή εικονίζεται ως υπερασπιστής του Χριστιανισμού (Ραβέννα). Το ίδιο συμβαίνει και με τις απεικονίσεις της συζύγου του Θεοδώρας.
3) Γιατί παραγγέλλει ο Ιουστινιανός καλλιτεχνικά έργα που αναπαριστούν τον ίδιο ή επιτεύγματα της δικής του πολιτικής; Ποιες είναι οι σκέψεις σας γι' αυτή την τακτική;
- Είναι ένας τρόπος να αναδείξει το έργο του, τις επιτυχίες του, την προσφορά του, τόσο στην πολιτική όσο και στην θρησκευτική ζωή. Είναι ένας έξυπνος τρόπος γιατί η εικόνα αποτυπώνεται στην μνήμη όποιου τη βλέπει εύκολα και γρήγορα. Το έργο του έτσι μένει αθάνατο, αφού οι πίνακες και τα γλυπτά κρατούν ζωντανή την ανάμνηση των όσων έκανε αιώνια. 
- Αυτή όμως η τακτική που διάλεξε δείχνει την ματαιοδοξία του, την ανάγκη του να επιδεικνύεται και την προσπάθειά του να προβάλλει συνεχώς το έργο του.
ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ   

 δεξί κλικ -άνοιγμα δεσμού

http://www.slideshare.net/petfros/ss-6791061

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

Το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων - Εθνική αντίσταση - θηριωδίες του ναζισμού -  http://users.sch.gr/pchaloul/nazi-eglima.htm  Δεξί κλικ-άνοιγμα δεσμού

Οι πρώτες ατομικές βόμβες (Χιροσίμα -Ναγκασάκι) - 
 http://users.sch.gr/pchaloul/kalavrita.htm  Δεξί κλικ-άνοιγμα δεσμού

http://www.netschoolbook.gr/hiro-photos.html  
 http://www.netschoolbook.gr/atomicbomb.html
Δεξί κλικ-άνοιγμα δεσμού
Φωτογραφικό υλικό

    'Αουσβιτς

Νεοελληνική Γλώσσα-Γ’ Γυμνασίου

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  συνιστούν  οι  ιδιαίτερες  περιστάσεις / συνθήκες  κατά  τις  οποίες  εκφωνείται  ένας  λόγος  ή  για  τις  οποίες  γράφεται  ένα  κείμενο.   Το  επικοινωνιακό  πλαίσιο  καθορίζει  το  περιεχόμενο  του  λόγου  ή  του  κειμένου  και  κυρίως  τη  γλώσσα,  το  ύφος,  τις  προσφωνήσεις  και  τον  τίτλο  του.

Τα  συνηθέστερα  είδη  κειμένων  που  καλούμαστε  να  συνθέσουμε  είναι :  α) το  άρθρο,                   β) η  εισήγηση ( προσχεδιασμένος  προφορικός  λόγος ),        γ) η  επιστολή,      δ) ο  λόγος / η  ομιλία     ε) ο  διάλογος (σπανιότερα)  και       στ) η  έκθεση  δοκιμιακού  τύπου ( δοκίμιο  αποδεικτικού  χαρακτήρα )

Α.  ΔΟΚΙΜΙΟ    Δεν  υπάρχουν  ιδιαίτερα  επικοινωνιακά  δεδομένα.  Γράφεται  σε  γ’ ενικό  ή  γ’ πληθυντικό  ή  α’ πληθυντικό  πρόσωπο.  Στοχεύει  να  πείσει. Επομένως,  επικρατεί  η  αναφορική / λογική  λειτουργία  της  γλώσσας.                      Δομή :  Πρόλογος  ( εισαγωγή  στο  θέμα  )    Κύριο  Μέρος ( θέση,  επιχειρηματολογία )     Επίλογος  ( ανακεφαλαίωση,  επαναδιατύπωση  θέσης,  επισήμανση  μιας  πρότασης )

Β.ΑΡΘΡΟ                                                                                                                              Δημοσιεύεται  σε  εφημερίδα  ή  περιοδικό ( μαθητικό,  τοπικό,  κ.α. ).  Αφορμάται  από  ένα  επίκαιρο  γεγονός  για  να  το  σχολιάσει  ή  ερμηνεύσει.  Έτσι,   πραγματεύεται  ένα  επίκαιρο  θέμα  γενικού  ενδιαφέροντος.  Αποβλέπει  στην  πειθώ ( επικρατεί  η  αναφορική  λειτουργία  του  λόγου ).  Το  ύφος  είναι  σοβαρό  και  επιμελημένο ( αφού  σ ’αυτό  αναλύεται  ένα  κοινωνικό  πρόβλημα ),  ή   άλλες  φορές   χιουμοριστικό  ή  δραματικό.  Συνήθως,  είναι  συντομότερο  από  το  δοκίμιο.   Δομή :   Τίτλος ( στοχεύει  στην  προσέλκυση  του  ενδιαφέροντος – γνωρίσματά  του  είναι  οι  ατελείς  προτάσεις  με  συχνή  απουσία  του  ρήματος ) .  Πρόλογος ( περιέχει  το  θέμα  και  συχνά  την  αφόρμηση ).  Κύριο  Θέμα ( παραθέτει  επαρκές  αποδεικτικό  υλικό  για  να  τεκμηριώσει  τις  απόψεις  μας ).  Επίλογος ( δίνει  έμφαση  σε  κάποιο  σημείο  ή  αναφέρει  προτάσεις  για  την  επίλυση  του  προβλήματος ).

Γ.  ΕΙΣΗΓΗΣΗ – ΟΜΙΛΙΑ – ΛΟΓΟΣ  (προσχεδιασμένος  προφορικός  λόγος)   Εκφωνείται  σε  συνέδριο,  ημερίδα,  εκδήλωση  που  οργανώνει  ο  δήμος,  το  σχολείο,  κάποιος  πολιτιστικός  φορέας.  Συνήθως  ζητείται  από  το  μαθητή  να  υποδυθεί  ρόλους  που  αρμόζουν  στη  μαθητική  του  ιδιότητα ( εκπρόσωπος  του  μαθητικού  συμβουλίου,   μέλος  της  Βουλής  των  Εφήβων,  απλός  μαθητής,  άτομο  που  δραστηριοποιείται  σε  πολιτιστικό  φορέα,  μέλος  μαθητικής  ομάδας )  ή  να  υποδυθεί  ρόλους  άσχετους  με  την  ιδιότητά  του  αλλά  σχετικούς  με  την  κοινωνική  πραγματικότητα ( πολιτικός  ηγέτης,  μέλος  μιας  ανθρωπιστικής  οργάνωσης,  κ.α. ).  Αποτελείται  από  προσφώνηση  του  ακροατηρίου ( πρόλογος ), κείμενο / περιεχόμενο  της  ομιλίας( κύριο  μέρος ), αποφώνηση  του  ακροατηρίου( επίλογος ).  Το  ύφος  μπορεί  να  είναι  επίσημο,  οπότε  χρησιμοποιούμε  γ’ ενικό  ή  γ’ πληθυντικό (τυπικότητα )  αλλά  και  φιλικό,  οπότε  χρησιμοποιούμε  α’ πληθυντικό  ή  β’ πληθυντικό  πρόσωπο ( ζωντάνια,  αμεσότητα ) .                          Δομή :  Πρόλογος :  α) χαιρετισμός  προς  το  ακροατήριο  και  β) αναφορά  στην  αφορμή  εκφώνησης  της  ομιλίας ( δήλωση  της  ιδιότητας  του  ομιλητή  και  ανακοίνωση  του  θέματος  της  ομιλίας )    Κύριο  Μέρος :  ανάπτυξη  της  επιχειρηματολογίας (  α) διατύπωση  των  σκέψεων , διαπιστώσεων ,  προτάσεων  στο  γ’ πρόσωπο  β)  διάνθιση  του  κειμένου  της  ομιλίας  με  στοιχεία  προφορικότητας : αποστροφές  στο  κοινό,  επικλήσεις  στην   εμπειρία   του,  στις   γνώσεις  του,  στην   ευαισθησία  του,  χρήση  του  α’  και  β’  προσώπου,  διατύπωση  ερωτημάτων  )   Επίλογος : α) τονισμός  ενός  σημείου ( διαπίστωσης,  πρότασης ) ,  β) διατύπωση  συμπεράσματος ,   γ)  έκφραση  ευχής  ή  ελπίδας    δ)  διατύπωση  ευχαριστιών 

 Ομιλία, εισήγηση, διάλεξη, ανακοίνωση.

1. Προσφώνηση: Ο ομιλητής απευθύνεται στο ακροατήριο του. Π.χ. κυρίες και κύριοι, κύριοι σύνεδροι κ.λπ.
2. Πρόλογος: Ο αγορητής επιχειρεί εισαγωγή στο θέμα με επιγραμματική συντομία και διατυπώνει τη θέση του με καθαρότητα. Π.χ. Η εγκατάσταση της βιομηχανικής μονάδας που δρομολογείται διχάζει την κοινή γνώμη της τοπικής κοινωνίας. Προσωπικά φρονώ, εκτιμώ, αναγνωρίζω, τάσσομαι, τοποθετού­μαι, συντάσσομαι, συμμερίζομαι κ.λπ.
3. Κυρίως θέμα-Έκθεση επιχειρημάτων: Παράθεση αδιαμφισβήτητων στοιχείων, δεδομένων, μαρτυριών, απόψεων ειδικών που φωτίζουν πολυοπτικά το θέμα. Επιστράτευση επιχειρημάτων που αναδεικνύουν την ορθότητα της θέσης του ομιλητή. Προβολή αντιρρήσεων, επιφυλάξεων, περιορισμών και αντίκρουση τους πειστικά. Π.χ Θα διατυπωθεί ίσως η αντίρρηση… Αναφορά στους κινδύνους που εγκυμονούνται από την απόρριψη της εκδοχής του ομιλητή.
4. Επίλογος: Διατύπωση: ευχής, προτροπής, πρόβλεψης, συγκρατημένης αισιοδοξίας, βεβαιότητας…Π.χ Ας συνειδητοποιήσουμε ότι το εγχείρημα… Ευχής έργο θα αποτελούσε, αν… Είμαι πεπεισμένος ότι…Έχουμε το δικαίωμα να αισιοδοξούμε… Αν δεν κινηθούμε υπεύθυνα και αποφασιστικά… Σας καλώ να πυκνώσετε τις τάξεις.
5. Γλώσσα: Ανάλογη προς το ακροατήριο. Χρήση α` πληθυντικού που δημιουργεί μια οικειότητα ανάμεσα στον ομιλητή και στο κοινό του, με το οποίο μοιράζεται το ενδιαφέρον για το υπό πραγμάτευση θέμα. Χρήση του α` ενικού προσώπου. Επιδίωξη της έμφασης, του τονισμού κάποιων σημείων, ώστε να καταστεί η ομιλία πιο ενδιαφέρουσα και να διευκολυνθεί ο ακροατής στην παρακολούθηση με τους εξής τρόπους:
6. Ύφος: Ποικίλει ανάλογα με τις επικοινωνιακές περιστάσεις (οικείο, καθημερινό-επίσημο, σοβαρό, αποδεικτικό / πειστικό)

Παρατηρήσεις:

1. Ο λόγος επιβάλλεται να είναι εύληπτος από το ακροατήριο.
2. Ο ομιλητής πρέπει να μην πλατειάζει.
3. Οφείλει να υιοθετεί το ύφος που αρμόζει στην επικοινωνιακή περίσταση.
4. Ο ομιλητής δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται από έπαρση και διάθεση επίδειξης εγκυκλοπαιδι­σμού.
5. Ο ομιλητής τερματίζει την αγόρευση του με τη φράση: Σας ευχαριστώ που με ακούσατε…
6. Η εισαγωγική περίοδος επιβάλλεται να κινητοποιεί το ενδιαφέρον του ακροατηρίου.
7. Ενδείκνυται η χρήση του β` πληθυντικού ρηματικού προσώπου και του α` πληθυντικού.

Πρέπει να διασφαλίζεται η προφορικότητα του λόγου (σύντομες, συνθηματικές φράσεις, α­μεσότητα λόγου, ρητορικές ερωτήσεις, παρενθετικές προτάσεις, χρήση εκφράσεων επιτονισμού, χρήσης του σχήματος της αντίθεσης, χρήση ερωταπόκρισης, χρήση της επιδοτικής

Δ.  ΕΠΙΣΤΟΛΗ       Είναι   κείμενο  σύντομο  ή  αναλυτικό  με  το  οποίο  απευθυνόμαστε  σε  κάποιο  πρόσωπο  φιλικό  ή  επίσημο,  ή  ακόμα  σε  κάποιον  οργανισμό,  εταιρεία,  σύλλογο,  θεσμό.   Το  ύφος  μπορεί  να  είναι  α)  οικείο ( αν  απευθυνόμαστε  σε  φιλικό  μας  πρόσωπο  με  έντονα  τα  στοιχεία  προφορικότητας  στο  λόγο ) με  τη  χρήση  του  β’  ενικού   προσώπου,    β)  τυπικό  και  επίσημο  ( αν  απευθυνόμαστε  σε  πρόσωπα  θεσμικά  του  δημόσιου  βίου,  σε  μεγαλύτερους,  σε  προέδρους  συλλόγων  ή   οργανισμών )  με  τη  χρήση  του  β’ πληθυντικού  προσώπου,       γ)  καταγγελτικό,  αιχμηρό  ( αν  σκοπεύουμε  να  στηλιτεύσουμε  ενέργειες  ή  συμπεριφορές )  με  τη  χρήση  του  β’  πληθυντικού  προσώπου  και    δ)  παρακλητικό  ( αν  στοχεύουμε  στην  υλοποίηση  κάποιου  αιτήματος )                                   Σημ.  επιτρεπτή  είναι  και  η  χρήση  γ’ ενικού  και  γ’ πληθυντικού  για  να  διατυπώσουμε  γνώμες  γενικού  κύρους  αλλά  και  η  χρήση  του  α’ ενικού, όταν  γράφουμε  ως  μονάδες.                      Δομή : Εισαγωγή : α) Ημερομηνία   β)Προσφώνηση   γ)Δήλωση  της  ταυτότητας / ιδιότητας  του  αποστολέα  και  ανακοίνωση  του  σκοπού  σύνταξης  της  επιστολής                                           Κύριο  Μέρος :  δ) Παρουσίαση  της  επιχειρηματολογίας ( έκθεση  του  προβλήματος,  παρουσίαση  συνεπειών ,  διατύπωση  προτάσεων )                                                                                        Επίλογος : ε) Συγκεφαλαίωση  ή  Διατύπωση  συμπεράσματος   στ)  Έκφραση  εμπιστοσύνης  στην  πολιτεία / στις  αρχές   ζ) Αποφώνηση ( επίσημη : με  τιμή , με  εκτίμηση    ή   ανεπίσημη : με  αγάπη , με  αισθήματα  φιλίας )

Επιστολή.

1. Διακρίνεται: α) Επίσημη-τυπική β) φιλική.
2. Κλητική προσφώνηση (που θα δηλώνει τον αποδέκτη στον οποίο απευθύνεται το επιστολικό
   κείμενο). Η κλητική προσφώνηση μπορεί να εκφέρεται απέριττα ή να εμπλουτίζεται με κατάλληλους για την επικοινωνιακή περίσταση προσδιορισμούς: κύριε υπουργέ, αξιότιμε κύριε διευθυντά, αγαπητή «Ελευθεροτυπία», εκλεκτοί κύριοι σύνεδροι κ.λπ.
3. Επισήμανση της αφορμής για τη σύνταξη της επιστολής (επιγραμματικά): με αφορμή πρόσφατο δημοσίευμα, στο οποίο αρθρογράφος σπίλωσε ανεπίτρεπτα…
4. Εμπεριστατωμένη έκθεση θέσεων που αφορούν το επίμαχο θέμα (διαπιστώσεις, τεκμήρια, παραδειγματικές αναφορές, μαρτυρίες κ.λπ.).
5. Έκφραση σκεπτικισμού, συγκρατημένης αισιοδοξίας του κειμενογράφου ή έκκληση προς τον
   αποδέκτη της επιστολής: να συμμεριστεί, κατανοήσει, ευαισθητοποιηθεί, ανταποκριθεί έμπρα­κτα, αναλάβει πρωτόβουλη δράση, κινητοποιήσει φορείς, συνταχθεί…
6. Διατύπωση ευχαριστιών:

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία (για επιστολή σε έντυπο)
Με τιμή…
Με ειλικρινή εκτίμηση…
Με ανυπόκριτο σεβασμό…

1. Το ύφος του επιστολικού κειμένου συναρτάται με την επικοινωνιακή περίσταση: καταγγελτικό, επιθετικό, αιχμηρό, παρακλητικό, οικείο, άμεσο, σοβαρό, επίσημο, ελεύθερο, αυθόρμητο, αβίαστο, επίσημο σοβαρό, αντικειμενικό. Εξαρτάται κάθε φορά από τον παραλήπτη της επιστολής
2. Περιεχόμενο: Ποικίλα θέματα: Γεγονότα της προσωπικής ζωής, ζητήματα σχετιζόμενα με τα ατομικά ενδιαφέροντα
3. Γλώσσα:Καθημερινή, απλή, χρήση α` και β` ρηματικού προσώπου.
4. Σκοπός: Επικοινωνία με τον παραλήπτη: Ενημέρωσή του για τα γεγονότα της προσωπικής του ζωής
5. Εκμυστήρευση στοχασμών/επιθυμιών

 Συνέντευξη.

1. Έχει τη μορφή ερωταπαντήσεων και δεν είναι ακριβώς το ίδιο με το διάλογο. Αυτός που κάνει τη συνέντευξη ερωτά συνήθως σύντομα και αυτός που δίνει τη συνέντευξη απαντά συνήθως πιο αναλυτικά με βάση κάποια επιχειρηματολογία, τεκμηρίωση κ. λ. π.
2. Πρώτη προτεραιότητα κατά τη σύνταξη μιας συνέντευξης είναι να κατανοήσουμε τα επικοινω­νιακά δεδομένα: χρονική στιγμή, τοπικό πλαίσιο, πρόσωπα, θεματικός σκοπός, περιορισμοί κ.ά.
3. Επειδή η συνέντευξη αποτελεί διαλογικό είδος άρρηκτα συνυφασμένο με την προφορικότητα του λόγου, δόκιμο είναι να αποφεύγουμε τον επιτηδευμένο και φορτικά στοχαστικό ή τυποποιη­μένο λόγο.
4. Συμβατικά μια συνέντευξη αναχωρεί με τον ερωτώντα και επισφραγίζεται με τον ερωτώντα. (Αποκλίσεις σημειώνονται, αλλά δεν ακυρώνουν τον κανόνα).
5. Είναι ευνόητο ότι το απαντητικό μέρος της συνέντευξης είναι ποσοτικά υπέρτερο από το ερωτη­ματικό σκέλος της επικοινωνίας.
6. Συνήθως η συνέντευξη αφορμάται από γενικά θέματα, για να καταλήξει στο ειδικό που συνιστά άλλωστε και το λόγο ύπαρξης της συνέντευξης.
7. Ο ερωτών χρησιμοποιεί το β` πληθυντικό ή σπανιότερα το β` ενικό ρηματικό πρόσωπο και το
   ερωτώμενο πρόσωπο απαντά κανονικά σε α` ενικό.
8. Δόκιμο είναι η ερωτηματοθεσία να είναι σύντομη, καίρια, διακριτική και προπάντων προσανα­τολισμένη στο θεματικό κέντρο της συνέντευξης.
9. Σε καμιά περίπτωση η στιχομυθία που αρθρώνεται δεν πρέπει να αγνοεί την ευπρέπεια, τη σοβα­ρότητα, τον αλληλοσεβασμό αλλά και το στοιχείο της αμεσότητας που κάθε μορφή διαλόγου οφείλει να διεγείρει.

Παρατηρήσεις:               

1. Στο πλαίσιο της συνέντευξης επιτρέπεται η χρήση όλων σχεδόν των σημείων στίξης.
2. Τα πρόσωπα της συνέντευξης δηλώνονται είτε ονομαστικά είτε περιγραφικά με βάση την κύρια ιδιότητα τους που αναδεικνύει η συγκεκριμένη επικοινωνιακή περίσταση: π.χ. ερ­γοδότης – υποψήφιος (για κατάληψη εργασιακής θέσης), δημοσιογράφος – υπουργός κ.λπ.

8. σύνδεσης)

 Ημερολόγιο.

1. Εξωτερικά γνωρίσματα: Χρονική και τοπική ένδειξη στην αρχή.
2. Περιεχόμενο: Αφήγηση σημαντικών ή ασήμαντων γεγονότων της προσωπικής ζωής, ατομικών πράξεων. Παρουσίαση γενικότερων θεμάτων της κοινωνικής ζωής που υπέπεσαν στην προσοχή του γράφοντα. Έκθεση στοχασμών, διαλογισμών αφορμώμενων από τα παραπάνω.
3. Γλώσσα: Χρήση α΄ ρηματικού προσώπου
4. Ύφος: Προσωπικό, εξομολογητικό, ειλικρινές, αυθόρμητο, διάθεση εκμυστήρευσης.
5. Σκοπός: Αυτοεπικοινωνία-εσωτερικός διάλογος, αυτοσυνείδηση, καταγραφή γεγονότων στη μνήμη.

 Καταγγελία.

1. Ο συντάκτης ενός τέτοιου ιδιότυπου κειμένου οφείλει να έχει σφαιρωμένη εικόνα για το επίμαχο ζήτημα που προσεγγίζει, επίγνωση των ορίων του και κυρίως να γνωρίζει την ταυτότητα του αποδέκτη του καταγγελτικού κειμένου.
2. Δομή: α) Αρχικά δηλώνεται το θέμα που θα πραγματευτεί το κείμενο και συνακόλουθα υπο­γραμμίζεται η αφορμή που υπαγόρευσε τη σύνταξη του καταγγελτικού λόγου. β) Στο κυρίως σώμα του κειμένου αιτιολογείται η αντίδραση του κειμενογράφου και επιχειρείται θεμελιωμένα η ενοχοποίηση ατόμου, φορέα, ομάδας στα μάτια της κοινής γνώμης. γ) Στο τέλος εκφράζεται με σαφήνεια η βούληση του συντάκτη να κινηθεί αποφασιστικά ση λή­ψη μέτρων.
3. Η επικοινωνιακή περίσταση επιβάλλει την υιοθέτηση συγκινησιακού και επιθετικού τόνου, ενώ ενδείκνυται η χρήση του α` ενικού ή πληθυντικού ρηματικού προσώπου χωρίς φραστικές ακρό­τητες, αλόγιστη δραματοποίηση και εκτόξευση προσωπικών απειλών.

Υπόμνημα.

1. Είναι γραπτή αναφορά σε πρόσωπο ή αρχή και αναφέρεται στην παρουσίαση και γνωστοποίηση καταστάσεων. Περιλαμβάνει προσφώνηση. Επιτρέπεται το α` και β` πρόσωπο.

Άρθρο.

1. Η δημοσίευση του μπορεί να είναι σε σχολική εφημερίδα, σε εφημερίδα δήμου κ.λ.π.
2. Ο τίτλος του πρέπει να είναι σύντομος, περιεκτικός, χιουμοριστικός, ειρωνικός με υπονοούμενα (ελλειπτική πρόταση / όχι έντονη χρήση ρημάτων).
3. Επειδή μάλιστα το άρθρο έχει επικαιρικό χαρακτήρα, δηλαδή αφορμάται συνήθως από ένα επίκαιρο γεγονός, το οποίο σχολιάζει ή ερμηνεύει, είναι καλό στο άρθρο να πάρουμε ως αφορμή ένα τέτοιο γεγονός.
4. Χρησιμοποιούμε γ` πρόσωπο για να εξασφαλίσουμε την απαραίτητη αντικειμενικότητα.

Ο μεγάλος δικτάτωρ  1940

Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένας εβραίος κουρέας (Τσάρλι Τσάπλιν) τραυματίζεται πολεμώντας για το φανταστικό έθνος της Τομανία και μένει χρόνια σε ένα νοσοκομείο βετεράνων. Όταν επιστρέφει σπίτι, πολλά έχουν αλλάξει: Ο Αντενόιντ Χίνκελ (επίσης, ο Τσάπλιν) έχει αποκτήσει απόλυτη δύναμη και έχει μετατρέψει την Τομανία σε μια αντισημιτική μηχανή πολέμου. Ενώ υπερασπίζεται το κουρείο του από μια επίθεση, ο κουρέας συναντά την όμορφη Χάνα (Πολέτ Γκοντάρ) και γίνεται ακούσια ο ήρωας του κινήματος αντίστασης που αναπτύσσεται στο γκέτο. Στο μεταξύ, ο Χίνκελ σχεδιάζει να κατακτήσει το γειτονικό έθνος του Ότσερλιχ και να γίνει Παγκόσμιος Αυτοκράτορας. Λόγω της ομοιότητάς τους, οι δυνάμεις της Τομανίας μπερδεύουν τον κουρέα με τον τυραννικό Χίνκελ, γεγονός που οδηγεί τον εβραίο κουρέα να απονείμει δικαιοσύνη απευθύνοντας στους πολίτες μία από τις πιο συγκινητικές ομιλίες που έχουν αποτυπωθεί σε φιλμ.

Τσάρλι Τσάπλιν: Ο Μεγάλος Δικτάτορας

«Υπάρχουν μονάχα δύο σκηνοθέτες στον κόσμο. Και ο άλλος είναι ο Τσάρλι Τσάπλιν» Μπέρτολτ Μπρεχτ

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

 http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/6900   δεξί κλικ, άνοιγμα δεσμού